Haarlem Leidsebuurt – afsluiting Westerstraat

Het autodoolhof van de Leidsebuurt wordt verergert door afsluiting van de Westerstraat

Datum 27 Juni 2025 – Als bewoners van de Leidsebuurt in Haarlem voelen we de bui alweer hangen. Dit gaat samen met enige argwaan en frustratie jegens de gemeente, veroorzaakt door nieuwe plannen zonder met bewoners te praten.

Zelf woon ik hier met heel veel plezier, dichtbij de stad en tegelijkertijd dichtbij “buiten” en de duinen. Wat dat betreft ligt de Leidsebuurt echt ideaal, pak vaak de fiets voor de kortere afstanden of naar het werk, maar heel soms pak ik de auto. En dan wil je gewoon makkelijk de wijk in en uit kunnen rijden en makkelijk weer thuis kunnen komen. Mijn vertrouwde route via de uitrit bij de Westerstraat om op de Randweg te komen, of bij terugkeer vanuit de stad of A9/Schalkwijk de inrit Westerstraat bij de Westergracht even te nemen is dan ideaal. Of, was ideaal, moet ik zeggen.

Want wat is nu het nieuwste plan van de gemeente? De Westerstraat wordt afgesloten voor autoverkeer! Alsof we nog niet genoeg verkeerscirculatie-ellende hebben gehad met het eenrichtingsverkeer – waar heel erg veel bezwaar tegen was door bewoners! Ik denk met afgrijzen terug aan het “verkeerscirculatieplan” (wat een verschrikkelijke naam trouwens), waarbij al onze fijne tweerichtingsstraten plotseling eenrichtingsverkeer werden. Dat loste al niets op. En nu dit! De Westerstraat blijft wel bereikbaar via de parallelweg en dan is het idee dat het deel tussen de Westergracht en de Kolkstraat eenrichtingsverkeer wordt, zo lees ik op de gemeentewebsite. Maar de onduidelijkheid over de rijrichting van die parallelweg is veelzeggend; de gemeente zelf wist het blijkbaar nog niet zeker in hun “Kaderstellende Notitie“, terwijl het nu al als voldongen feit wordt gepresenteerd. Tja, communicatie…

De Grote Leugen over de Spoorwegovergang

De gemeente Haarlem beweert dat dit allemaal is om de spoorwegovergang bij de Westergracht “veiliger te maken”. Ze hebben het over “verbeterde oversteekplaatsen voor fietsers en voetgangers”. Hartstikke fijn natuurlijk, als ProRail zich zorgen maakt over de veiligheid van het spoor. Maar de werkelijkheid, laten we wel wezen, is dat de gemeente zelf volledig heeft liggen slapen tijdens de bouw van Plaza West en de daardoor ontstane situatie!

Het échte probleem bij de spoorwegovergang ligt namelijk niet bij de uitrit van de Westerstraat, aan de kant van de Leidsebuurt, maar aan de overkant van de Westergracht, bij de Calvijnlaan. Dit wordt nota bene bevestigd in hun eigen rapporten, zoals de “Kaderstellende Startnotitie” van 28 augustus 2024 en de “Risicoanalyse Overwegen Haarlem” van Arcadis (zie bijlage in de brief van dhr Schouten, punt 7 in vergadering Commissie Beheer Haarlem donderdag 12 Juni 2025). Uit deze documenten blijkt dat de primaire oorzaak van de onveilige situatie en verkeersopstoppingen ligt bij de uitweg Calvijnlaan en de daaruit voortkomende “slechte ontruiming van de overweg” door vrachtverkeer.

Huidige aansluiting Westerstraat op Westergracht bij de leidsebuurt

En hier komt het cynische: de gemeente geeft in diezelfde Startnotitie doodleuk toe dat ze de “onjuiste aanleg” van de Calvijnlaan “niet tijdig heeft onderkend” en momenteel worstelt met de medewerking van de eigenaar van Plaza West om deze problematiek op te lossen! Dus, ze hebben het zelf verprutst, kunnen het niet oplossen met de daadwerkelijke veroorzaker, en de Leidsebuurt mag de gevolgen dragen. Alsof dat nog niet erg genoeg is, de Arcadis-analyse, die specifiek is opgesteld op verzoek van de gemeente Haarlem, noemt de afsluiting van de Westerstraat nergens als een noodzakelijke of zelfs voorgestelde maatregel om de overwegveiligheid voor gemotoriseerd verkeer te verbeteren! De conclusies van Arcadis richten zich uitsluitend op beheersmaatregelen voor de Calvijnlaan-uitrit zélf en aanpassingen van de fiets- en voetgangersoversteken.

De Werkelijke Agenda: Fietspad op Onze Kosten?

Het is zonneklaar: de gemeente misbruikt dit zogenaamde veiligheidsprobleem voor iets heel anders. Ze willen een tweerichtingsfietspad aan de noordkant van de Westergracht. En de bewoners van de Leidsebuurt? Wij zijn de dupe. Onze mobiliteit en veiligheid wordt opgeofferd voor een project dat totaal losstaat van de spoorwegovergangproblematiek veroorzaakt door de Calvijnlaan.

Plan gemeente: Afsluiting Westerstraat uitrit op Westergracht. Twee-richtingen fietspad aan noordkant van de Westergracht, ruimere bocht voor de Vrachtwagens Calvijnlaan iets verder van Spoorwegovergang

En denken ze bij de gemeente nou echt dat Fietsers zich iets aan het fietspad gelegen laten liggen als ze van de Randweg komen? Dan niet meer over de spoorovergang zo kort als mogelijk richting Westerstraat over het spoor? Met een fietspad oversteek nog verder weg van de ingang van de wijk, dat fietsers daar ineens wel gebruik van maken, omdat het nieuw aangelegd is? Nee, natuurlijk niet, laten we ons zelf niet voor de gek houden.

Ik heb trouwens niets tegen goede fietspaden, ik fiets veel vaker dan dat ik met de auto ga, maar gemeente zeg dat dan eerlijk en doe niet alsof deze ingreep als doel heeft de spoorwegovergang veiliger te maken, want afsluiting Westerstraat heeft daar echt nada noppes mee te maken!

De Desastreuze Gevolgen voor de Leidsebuurt

De voorgestelde afsluiting van de Westerstraat lost ten eerste het probleem van de Calvijnlaan niet op, en leidt daarnaast tot een reeks fundamentele problemen voor onze wijk:

Verkeersinfarct in de wijk: Het wordt vrijwel onmogelijk om de wijk in zuidelijke richting te verlaten en de Randweg te bereiken. Het totale verkeer dat nu via de Westerstraat wordt afgewikkeld, zal zich concentreren op de uitgang van de Voorzorgstraat, tegenover de van Oosten de Bruijnlaan, dus bij de Koorschool, waar het ‘s Ochtends al heel druk is. Dit leidt tot een significante toename van verkeersbewegingen binnen de smalle woonstraten van de wijk, wat de veiligheid en leefbaarheid negatief beïnvloedt en extra gevaarlijke situaties creëert, vooral voor spelende kinderen en kwetsbare verkeersdeelnemers. Dit staat haaks op het reeds ingevoerde verkeerscirculatieplan!

Langere reistijden en meer uitstoot: De langere rij-routes zorgen voor omrijden en leiden tot verhoogde reistijden voor bewoners en bezoekers. Dat is niet alleen frustrerend, maar resulteert ook in een hogere brandstofconsumptie en daarmee een toename van de CO2-uitstoot, wat haaks staat op duurzaamheidsdoelstellingen.

Levens in gevaar door vertraging hulpdiensten: De Westerstraat is een belangrijke toegangsweg voor hulpdiensten zoals Ambulance en Brandweer om de wijk makkelijk in te kunnen komen. De voorgenomen afsluiting creëert omrij routes en een complexere verkeerscirculatie die, ondanks eventuele ‘alternatieve’ plannen, onacceptabele vertragingen zullen veroorzaken. Iedere seconde telt en kan het verschil betekenen tussen leven en dood. Deze maatregel brengt daarmee direct de veiligheid van de inwoners van de Leidsebuurt in gevaar!

Gebrekkige participatie: De gemeente erkende zelf al dat er “verwachte weerstand” was, maar deed nauwelijks moeite om ons te betrekken. Slechts één informatieavond, beperkte aankondiging tot een geselecteerd adressenbestand en een poster in een buurthuis (het Trionk) buiten de wijk. Ze hielden rekening met bezwaren uit de buurt maar deden onvoldoende om een open dialoog tot stand te brengen. En dat terwijl hun eigen risicoanalyse de afsluiting van de Westerstraat niet eens onderbouwt!

Er zijn wél Alternatieven!

Wij erkennen dat keren op de overgang gevaarlijk kan zijn. Maar in plaats van de hele Westerstraat af te sluiten, stellen wij voor om gerichte, fysieke maatregelen te implementeren: plaats een fysiek obstakel, zoals een hekwerk, tussen de twee breedste spoordelen op de spoorwegovergang zelf. Dit maakt het onmogelijk voor verkeer om daar te keren, is een directere en proportionele oplossing, en voorkomt de ingrijpende gevolgen van een volledige afsluiting.

Dit moet er wel gebeuren

De gemeente moet haar verantwoordelijkheid nemen om het probleem bij de Calvijnlaan op te lossen , zoals ook Arcadis adviseert. Stop met het verschuiven van de lasten naar de Leidsebuurt!

Het wordt tijd dat de gemeente eens wakker wordt en de échte problemen aanpakt, in plaats van ons, de bewoners, op te zadelen met de gevolgen van hun eigen nalatigheid (niet tijdig ingrijpen Calvijnlaan-situatie) en verborgen agenda’s. Wij verzoeken de gemeente dringend om de voorgestelde afsluiting van de Westerstraat te heroverwegen en wijkbewoners beter en breder te laten participeren in een zo ingrijpende maatregel.

Meer informatie over de plannen is te vinden op de website van de gemeente Haarlem: Spoorwegovergang Westergracht. Daar kunt u zelf ook een reactie achter laten – tot 11 augustus….

Referenties:

Verkeerscirculatieplan van BVA: https://leidsebuurt.nl/wp-content/uploads/2021/12/21030-Verkeerscirculatie-Leidsebuurt-Haarlem-19-november-2021.pdf

Kaderstellende startnotitie gemeente Haarlem (18 aug 2024) https://gemeentebestuur-haarlem.notubiz.nl/document/14649354/1/2_+Bijlage+1+Kaderstellende+startnotitie+spoorwegovergang+Westergracht?connection_type=1&connection_id=8764425

Vrijgave voor inspraak Besluitenlijst Burgemeester en Wethouders 20 Mei 2025 (punt 18) https://gemeentebestuur-haarlem.notubiz.nl/document/14649354/1/2_+Bijlage+1+Kaderstellende+startnotitie+spoorwegovergang+Westergracht?connection_type=1&connection_id=8764425

Vergadering Commissie Beheer Haarlem (12 juni 2025) punt 7: https://gemeentebestuur-haarlem.notubiz.nl/vergadering/1374215

Inspraakreactie bewoner aan kruising Voorzorgstraat/Westergracht/oosten de Bruijnlaan bij commissie Beheer (bevat Rapport Arcadis): https://gemeentebestuur-haarlem.notubiz.nl/document/15650500/1/06-12+Schriftelijke+inspreekbijdrage+dhr_+Schouten?connection_type=1&connection_id=9405705

Update zaterdag 24 januari 2026

Inmiddels heeft de gemeente (meer dan) 176 zienswijzen uit de buurt ontvangen over het voorlopig ontwerp Spoorwegovergang Westergracht. Deze hoeveelheid geeft wel aan dat de afsluiting Westerstraat heel erg leeft in de buurt. Er zijn inmiddels ook veranderingen in de algehele verkeerssituatie aangekondigd, te weten het in 2022 ingevoerde eenrichtingsverkeer, het verkeerscirculatieplan, wordt bijna geheel terug gedraaid. Hieronder meer daarover.

En behalve dat de buurt zo massaal haar reactie heeft ingestuurd zijn ook de SP jongeren in actie gekomen met een filmpje op Instagram en dat haalde ook het Haarlems Dagblad met een toelichting. Een Online Petitie Stop het doolhof en houdt de Westerstraat open is gestart die al meer dan 350 keer getekend is.

De gemeente heeft na al deze acties, en flink lobbyen van bewoners uit de Leidsebuurt zelf bij de gemeente niet te vergeten, besloten om in ieder geval het verkeerscirculatieplan Leidsebuurt bijna geheel terug te draaien!

Zie hiervoor de link Verkeersbesluit intrekken en wijzigen eenrichtingsverkeer in de Leidsebuurt in Haarlem (Nr. 2025/589577)

Oftewel, binnen twee jaar nadat alle verkeersborden waren geplaatst – worden ze door voortschrijdend inzicht weer verwijderd.

Dat er voortschrijdend inzicht is terwijl ook bij dit plan de buurtbewoners van te voren al hadden aangekondigd dat eenrichtingsverkeer in de krappe straatjes niet zou gaan werken, is helaas een veeg teken.

De planning over de Spoorwegovergang Westerstraat gaat inmiddels verder, maar er is ook daar al het één en ander veranderd. Want wat is het geval? De bocht van de Calvijnlaan naar de Westergracht, waardoor de zogenaamde “valstriksituatie” op de spoorwegovergang kon onstaan, is al opgelost!

U leest het goed! Daarmee voldoet de spoorwegovergang inmiddels aan alle eisen van ProRail. Het grote gevaar van blokkades op de spoorwegovergang, mocht een vrachtauto die eerder uit de Calvijnlaan kwam komen te rijden, is daarmee verleden tijd. Het is een publieke geheim dat de bocht verruimd is op grond van Albert Heijn Vos, simpelweg omdat niet de volledige breedte van de Westergracht eigendom is van de gemeente Haarlem. Daarmee heeft Albert Heijn Vos een geste gedaan om de verkeersveiligheid op de spoorwegovergang te verbeteren.

Dan rest nu nog de vraag wat het nut is van afsluiten van de weg aan de overkant, de Westerstraat, die uit komt op de Westergracht? Veroorzaakt deze weg ook de “valstriksituatie” die ProRail wil voorkomen? Het antwoord is ¨Nee”. Mocht verkeer, vanuit de Westerstraat, stil komen te staan op de Westergracht dan is dat uiteraard vóór de spoorwegovergang, en niet er ná, zoals dat bij de Calvijnlaan het geval was. Blokkerend voor verkeer op de Westergracht zelf, maar dus niet blokkeren voor de spoorwegovergang.

De gemeente heeft inmiddels de stukken over het plan online vrij gegeven op de besluitenlijst 20 januari 2026, zie puntje nummer 8.

We zien daar weer de tekening van het definitief ontwerp, waarvan het deel van de ruimere bocht van de Calvijnlijn dus reeds gerealiseerd is(!). En we zien nu ook de geraamde kosten. Ongeveer 2,6 miljoen waar het Rijk, dankzij ProRail urgentie en SOVA (Structurele Overgangen Verbeteraanpak) 6 ton aan gaat bijdragen.

En wat krijgen we dan voor die 2,5 miljoen? Een afgesloten straat waar de Leidsebuurt zelf onbereikbaarder, onprettiger en onveiliger van wordt, en ten noorden en zuiden op de spoorwegovergang ongeveer 10 meter fietspad in twee richtingen. O, ja, en een groen perkje wat de afsluiting van de Westerstraat op de Westergracht gaat bevestigen.

Spoorwegovergang Westergracht Haarlem met plan om aangrenzende Westerstraat af te sluiten middels een groenperkje, aanpassing van fietspad in twee richtingen.

Waar gaan de college partijen de verkiezingen zo meteen mee in?

“Een groenperkje moet je doen, ook al kost het EUR 2.500.000,00 miljoen”?

Het voorlopig ontwerp zal, afhankelijk van verdere gesprekken van het College met Commissie Beheer en planning van de Agenda, dan op enig moment ook in de Commissie Beheer besproken gaan worden.

Dat een bestuur een bepaalde “helikopter-view” moet hanteren is begrijpelijk, maar op het niveau van verkeersveiligheid van een wijk lijkt men het overzicht dan helaas uit het oog te verliezen. Er lijkt bij de spoorwegovergang geen sprake van een “helikopter-view¨, maar helaas van een op de Westerstraat gefocuste tunnelvisie….

Wat kan er eventueel nog toegevoegd worden? Misschien een bloembak om te voorkomen dat fietsers onverhoopt dwars over steken tussen de twee sporen die gebruikt worden en het oude post sorteer spoortje?